01
Dışkılama Sırasında Ağrı
Dışkılama sırasında rektum, alt karın veya pelvik bölgede ağrı hissedilebilir. Yakınma adet döneminde artabilir.
Belirtileri, bağırsaktaki olası yerleşimi, tanı süreci ve kişiye özel tedavi seçenekleri hakkında güncel tıbbi bilgiler
Bağırsak endometriozisi, endometriozis odaklarının bağırsak yüzeyinde veya bağırsak duvarının farklı katmanlarında bulunmasıdır. En sık kalın bağırsağın rektum ve sigmoid kolon olarak adlandırılan bölümleri etkilenebilir.
Hastalık bazı kişilerde belirgin bir yakınmaya neden olmazken bazı kişilerde özellikle adet döneminde artan dışkılama ağrısı, kabızlık, ishal, şişkinlik ve pelvik ağrıyla ilişkili olabilir. Belirtiler tek başına hastalığın yaygınlığını göstermez.
Bağırsak endometriozisi çoğunlukla kalın bağırsağın pelvis içerisinde bulunan son bölümleriyle ilişkilidir.
Tedavi kararı; yakınmalar, tutulumun yeri ve derinliği, bağırsakta daralma bulunup bulunmadığı ve gebelik planına göre verilir.
Bağırsak endometriozisi en sık kalın bağırsağın pelvis içinde bulunan rektum ve sigmoid kolon bölümlerini etkileyebilir. Daha seyrek olarak kalın bağırsağın diğer bölümlerinde veya ince bağırsak çevresinde de endometriozis odakları görülebilir.
Tutulum bağırsak yüzeyiyle sınırlı kalabilir veya bağırsak duvarının daha derin katmanlarına ilerleyebilir. Hastalığın yerleşimi ve derinliği, belirtiler ve uygun görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Bağırsak endometriozisi belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Yakınmalar özellikle adet öncesinde veya adet döneminde belirginleşebilir; ancak döngü dışında da devam edebilir.
Dışkılama sırasında rektum, alt karın veya pelvik bölgede ağrı hissedilebilir. Yakınma adet döneminde artabilir.
Dışkılama güçlüğü, tam boşalamama hissi veya bağırsak hareketlerinde yavaşlama görülebilir.
Bazı kişilerde özellikle adet döneminde ishal veya kabızlık ve ishalin birbirini izlediği dönemler yaşanabilir.
Karında dolgunluk, gaz, şişkinlik ve rahatsızlık hissi bağırsak yakınmalarına eşlik edebilir.
Adetle ilişkili veya sürekli olabilen alt karın, kasık ve pelvik bölge ağrıları görülebilir.
Nadiren, özellikle adet dönemiyle ilişkili olarak dışkıda kan görülebilir. Bu belirti farklı bağırsak hastalıklarında da ortaya çıkabilir.
Bağırsak endometriozisi tanısı yalnızca belirtilere dayanılarak konulmaz. Yakınmalar, muayene bulguları ve uygun görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.
Dışkılama ağrısı, kabızlık, ishal, şişkinlik ve dışkıda kan gibi yakınmaların adet döngüsüyle ilişkisi ve ne kadar süredir devam ettiği incelenir.
Uygun kişilerde yapılan muayenede rahim arkasındaki dokular, hassasiyet, hareket kısıtlılığı ve derin yerleşimli odakları düşündürebilecek bulgular değerlendirilebilir.
Deneyimli kişiler tarafından yapılan ultrason, rektum ve sigmoid kolon çevresindeki odakların yerini, yaklaşık boyutunu ve bağırsak duvarıyla ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Seçilmiş durumlarda pelvik MR, bağırsak tutulumunun yerini ve pelvis içerisindeki diğer endometriozis odaklarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.
Bulgulara göre sindirim sistemiyle ilgili başka hastalıkları araştırmak için ek incelemeler istenebilir. Laparoskopi her hastada ilk tanı yöntemi değildir; klinik duruma ve tedavi planına göre değerlendirilebilir.
Endometriozis çoğunlukla bağırsağın dış yüzeyinden başladığı için kolonoskopide görülmeyebilir. Kolonoskopi, gerekli durumlarda diğer bağırsak hastalıklarını araştırmak amacıyla kullanılabilir.
Ultrason veya MR incelemesinin normal olması, endometriozisin kesin olarak bulunmadığını tek başına göstermez. Devam eden yakınmalar ayrıca değerlendirilir.
Karın ağrısı, şişkinlik, kabızlık ve ishal yalnızca bağırsak endometriozisinde görülmez. Belirtilerin zamanı, adet döngüsüyle ilişkisi ve eşlik eden bulgular ayırıcı değerlendirmede dikkate alınır.
| Durum | Görülebilecek Yakınmalar | Değerlendirmede Dikkat Edilenler |
|---|---|---|
| Bağırsak Endometriozisi | Dışkılama ağrısı, kabızlık, ishal, şişkinlik ve pelvik ağrı görülebilir. | Yakınmaların adet öncesinde veya adet döneminde artması endometriozis olasılığını düşündürebilir. |
| İrritabl Bağırsak Sendromu | Karın ağrısı, gaz, şişkinlik ve dışkılama düzeninde değişiklik görülebilir. | Belirtiler beslenme, stres veya dışkılamayla ilişkili olabilir. Endometriozisle birlikte de bulunabilir. |
| İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları | Süreğen ishal, karın ağrısı, dışkıda kan, halsizlik ve kilo kaybı görülebilir. | Kan testleri, dışkı incelemeleri, endoskopi ve gastroenteroloji değerlendirmesi gerekebilir. |
| Diğer Sindirim Sistemi Hastalıkları | Enfeksiyonlar, hemoroid, anal fissür, divertiküler hastalıklar ve farklı bağırsak sorunları benzer yakınmalara neden olabilir. | Muayene ve gerekli görülen laboratuvar, görüntüleme veya endoskopik incelemelerle diğer nedenler araştırılır. |
İrritabl bağırsak sendromu veya başka bir sindirim sistemi hastalığının bulunması, endometriozis olasılığını tamamen dışlamaz. Gerektiğinde jinekoloji ve gastroenteroloji değerlendirmeleri birlikte planlanabilir.
Bağırsak yakınmalarının hangi günlerde arttığını gösteren bir belirti günlüğü tutulması, hekim değerlendirmesi sırasında yararlı bilgiler sağlayabilir.
Tedavi; yakınmaların şiddeti, bağırsak tutulumunun yeri ve derinliği, bağırsakta daralma bulunup bulunmadığı, yaş, gebelik planı ve daha önce uygulanan tedavilere göre kişiye özel olarak belirlenir.
Belirtileri sınırlı olan ve bağırsak işlevini etkileyen belirgin bir sorun bulunmayan kişilerde klinik takip ve gerekli görülen görüntüleme kontrolleri planlanabilir.
Hekim değerlendirmesiyle uygun ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar yakınmaları azaltabilir ancak endometriozis odaklarını ortadan kaldırmaz.
Uygun kişilerde doğum kontrol hapları, progestin içeren tedaviler veya hormon sistemini etkileyen diğer ilaçlar adetle ilişkili ağrıların kontrolünde değerlendirilebilir.
Şiddetli ve devam eden yakınmalar, belirgin bağırsak daralması veya diğer tedavilerin yetersiz kalması durumunda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Gebelik isteyen kişilerde yaş, yumurtalık rezervi, tüplerin durumu ve diğer doğurganlık etkenleri değerlendirilerek doğal gebelik, cerrahi veya yardımcı üreme seçenekleri ele alınabilir.
Gerektiğinde beslenme düzeninin değerlendirilmesi, pelvik taban fizyoterapisi ve ağrı yönetimine yönelik destekler tedavi planına eklenebilir.
Bağırsak tutulumu saptanması tek başına ameliyat gerekliliği anlamına gelmez. Cerrahi kararı; yakınmalar, bağırsaktaki tutulumun özellikleri, gebelik planı ve işlemin olası yararları ile riskleri değerlendirilerek kişiye özel olarak verilir.
Günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyen ve ilaç tedavisine rağmen devam eden ağrı durumunda cerrahi seçenek değerlendirilebilir.
Endometriozis odağının bağırsak geçişini belirgin biçimde daraltması veya tıkanma riski oluşturması cerrahi değerlendirme gerektirebilir.
Süreğen dışkılama güçlüğü, şiddetli dışkılama ağrısı ve bağırsak işlevini etkileyen yakınmalar karar sürecinde dikkate alınabilir.
Diğer bağırsak hastalıkları dışlandıktan sonra, endometriozisle ilişkili olduğu düşünülen tekrarlayan bağırsak kanamaları ayrıca değerlendirilir.
Hormonal veya ağrıya yönelik tedavilerin etkisiz kalması, kullanılamaması ya da kabul edilemeyen yan etkiler oluşturması cerrahi kararı etkileyebilir.
Gebelik isteyen kişilerde yaş, yumurtalık rezervi ve diğer doğurganlık etkenleri birlikte değerlendirilir. Gebelik isteği tek başına ameliyat nedeni değildir.
Tutulumun yeri ve kapsamına göre jinekolojik cerrahi ekibine genel cerrahi, kolorektal cerrahi, üroloji veya diğer ilgili branşların katılımı gerekebilir.
Ağrının azalması ve bağırsak işlevinin korunması gibi olası yararların yanında kanama, enfeksiyon, bağırsak kaçağı, fistül ve geçici stoma ihtimali gibi riskler de ameliyat öncesinde değerlendirilmelidir.
Cerrahi yöntem; odağın bağırsak duvarındaki derinliği, büyüklüğü, yerleşimi, bağırsak çevresini ne ölçüde etkilediği ve birden fazla odak bulunup bulunmadığı değerlendirilerek belirlenir.
Shaving olarak adlandırılan bu yöntemde, uygun olgularda endometriozis odağı bağırsak yüzeyinden ayrılarak çıkarılır. Bağırsağın bir bölümünün tamamen çıkarılması gerekmeyebilir.
Sınırlı bir alanda bağırsak duvarının daha derin katmanlarını etkileyen uygun odak, çevresindeki bağırsak duvarıyla birlikte disk şeklinde çıkarılıp açıklık kapatılabilir.
Daha geniş, çok odaklı veya belirgin daralmaya neden olan hastalıkta bağırsağın etkilenen bölümü çıkarılıp sağlam uçlar yeniden birleştirilebilir.
Daha kapsamlı işlem her zaman daha iyi sonuç anlamına gelmez. Amaç, hastalığı güvenli biçimde tedavi ederken sağlıklı bağırsak dokusunu ve organ işlevini mümkün olduğunca korumaktır.
Bağırsak endometriozisi tanısı, doğal gebeliğin mümkün olmadığı anlamına gelmez. Gebelik olasılığı; hastalığın yaygınlığıyla birlikte yaş, yumurtalık rezervi, tüplerin durumu, eşlik eden yapışıklıklar ve erkek faktörü gibi birçok etkene bağlıdır.
Bağırsak tutulumu bulunan bazı kişiler kendiliğinden gebe kalabilir. İzlenecek yol; yaş, şikâyetler, hastalığın yerleşimi ve ne kadar süredir gebelik istendiği dikkate alınarak belirlenir.
Gerekli durumlarda yumurtalık rezervi, yumurtlama, tüpler ve eşin sperm değerlendirmesi birlikte ele alınır. Böylece kişiye uygun gebelik planı oluşturulabilir.
Bağırsak endometriozisinde yalnızca gebelik olasılığını artırmak amacıyla her hastaya ameliyat önerilmez. Ağrı, bağırsakta daralma, hastalığın yaygınlığı ve yumurtalık rezervi birlikte değerlendirilir.
Bağırsak endometriozisinin belirtileri, tanısı, tedavisi ve gebelik üzerindeki olası etkileri hakkında sık sorulan soruları inceleyebilirsiniz.
Bağırsak endometriozisi iyi huylu bir hastalıktır ve kanser değildir. Endometriozisle ilişkili bazı kanser türlerinin görülme riskinde küçük bir artış bildirilmiş olsa da mutlak risk düşüktür. Yeni veya hızla değişen belirtiler ayrıca değerlendirilmelidir.
Kolonoskopi bağırsak iç yüzeyini inceler. Endometriozis odakları çoğunlukla bağırsağın dış yüzeyinden başladığı için kolonoskopide görülmeyebilir. Kolonoskopi; kanama, bağırsak alışkanlığında değişiklik veya başka bir bağırsak hastalığı şüphesi olduğunda istenebilir.
Hayır. Bazı kişilerde belirgin bir yakınma görülmeyebilir. Bazı kişilerde ise özellikle adet döneminde artan dışkılama ağrısı, kabızlık, ishal, şişkinlik, kasık ağrısı veya makattan kanama görülebilir.
Hayır. İki durum farklıdır ancak karın ağrısı, şişkinlik, kabızlık ve ishal gibi benzer belirtiler oluşturabilir. Belirtilerin adet döngüsüyle ilişkisi endometriozis açısından önemli bir ipucu olabilir. Bazı kişilerde iki hastalık birlikte de bulunabilir.
Uygun kişilerde hormonal tedaviler ve ağrı kontrolüne yönelik ilaçlar belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak uygulanacak tedavi; gebelik planı, hastalığın yerleşimi, bağırsakta daralma bulunup bulunmadığı ve belirtilerin şiddetine göre belirlenir.
Hayır. Belirti oluşturmayan veya ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilen hastalarda takip tercih edilebilir. Şiddetli ağrı, bağırsakta belirgin daralma, tedaviye rağmen devam eden yakınmalar veya özel klinik durumlarda ameliyat değerlendirilebilir.
Her ameliyatta bağırsak bölümü çıkarılmaz. Yüzeysel tıraşlama, disk şeklinde çıkarma veya segmental bağırsak rezeksiyonu gibi farklı yöntemler bulunur. Yöntem; odağın büyüklüğü, derinliği, sayısı ve bağırsakta oluşturduğu daralmaya göre seçilir.
Bağırsak endometriozisi bulunan birçok kişi doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak eşlik eden yumurtalık veya tüp tutulumu, yapışıklıklar, yaş ve yumurtalık rezervi gebelik olasılığını etkileyebilir. Gebelik planı kişiye özel değerlendirilmelidir.
Tekrarlayan makattan kanama, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, ateş, gece uyandıran yakınmalar, şiddetli karın ağrısı, kusma veya gaz ve dışkı çıkaramama gibi belirtilerde gecikmeden tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı; muayene, görüntüleme sonuçları ve kişinin sağlık durumuna göre hekim tarafından verilmelidir.